Przy ujemnej cenie energii prosument w net-billingu co do zasady nie dopłaca: za energię oddaną w takim kwadransie dostaje 0 zł. Przy rozliczeniu według RCE ujemną cenę zastępuje się zerem (art. 4b ust. 2 pkt 2 ustawy o OZE), a w RCEm ujemne kwadranse liczy się jako zero (art. 4b ust. 7). Wyjątek: jeśli sprzedawca zaproponuje Ci zgodę na wyłączanie instalacji przy ujemnych cenach, a Ty jej nie udzielisz, może naliczać Ci ujemną RCE (art. 4b ust. 17).
W 2026 r. RCE była ujemna łącznie przez 332,25 godziny w 78 dniach (dane PSE od 1.01 do 12.10.2026 r.). Poniżej pokazujemy, kiedy dokładnie, ile to kosztuje i co z tym zrobić.
Spis treści 15
- Co oznaczają ujemne ceny energii?
- Ile było ujemnych cen RCE w 2026 r.?
- Czy prosument dopłaca za energię oddaną przy ujemnej cenie?
- Kiedy sprzedawca może naliczyć ujemną cenę?
- Dlaczego energia z PV jest warta mniej, niż pokazuje średnia cena?
- Co robić przy ujemnych cenach energii?
- Jak Smarting HOME reaguje na ujemne ceny?
- Najczęstsze pytania
Co oznaczają ujemne ceny energii?
Ujemna cena na rynku dnia następnego oznacza, że w danym kwadransie podaż energii jest większa, niż system jest w stanie zużyć. Część wytwórców woli wtedy zapłacić za odbiór energii, niż ograniczyć produkcję. Z tego rynku liczona jest RCE, więc ona też spada poniżej zera.
Typowy scenariusz to słoneczny, chłodny dzień wolny od pracy: duża produkcja PV, często wiatr, niskie zużycie przemysłu. Dane z 2026 r. dobrze to pokazują. Z 78 dni z ujemną RCE aż 46 przypadło na sobotę, niedzielę albo święto. Dwa dni z największą liczbą ujemnych kwadransów to Wielkanoc (43 kwadranse 5 kwietnia) i Poniedziałek Wielkanocny (47 kwadransów 6 kwietnia).
Ile było ujemnych cen RCE w 2026 r.?
Policzyliśmy to na wszystkich 27 356 kwadransowych cenach RCE z API PSE od 1 stycznia do 12 października 2026 r. Ujemnych kwadransów było 1329, czyli 332,25 godziny. Średnia cena w ujemnym kwadransie wyniosła −87,71 zł/MWh.
| Miesiąc 2026 | Dni z RCE < 0 | Godziny z RCE < 0 | Najniższa RCE (zł/MWh) | Kiedy |
|---|---|---|---|---|
| styczeń | 2 | 10,25 | −8,94 | 1.01, 8:30–8:45 |
| luty | 1 | 3 | −2,59 | 28.02, 12:45–13:00 |
| marzec | 12 | 35,5 | −106,32 | 14.03, 13:00–13:15 |
| kwiecień | 18 | 97,5 | −891,34 | 26.04, 13:30–13:45 |
| maj | 13 | 62 | −1457,59 | 1.05, 14:15–14:30 |
| czerwiec | 8 | 31,75 | −77,02 | 14.06, 15:15–15:30 |
| lipiec | 8 | 38 | −135,17 | 5.07, 17:30–17:45 |
| sierpień | 8 | 30,75 | −183,33 | 27.08, 11:45–12:00 |
| wrzesień | 6 | 21,75 | −66,40 | 5.09, 12:45–13:00 |
| październik (1–12) | 2 | 1,75 | −127,33 | 1.10, 12:45–13:00 |
| razem | 78 | 332,25 | −1457,59 |
Najwięcej ujemnych cen było w kwietniu i maju, gdy słońce świeci już mocno, a klimatyzacja jeszcze nie pracuje. W kwietniu średnia RCE z kwadransów od 11:00 do 14:00 była ujemna: −4,70 zł/MWh.
Pora dnia jest bardzo przewidywalna: 84,2% ujemnych kwadransów wypadło między 10:00 a 16:00, najwięcej (245) w godzinie 12:00–13:00. W nocy ujemne ceny zdarzyły się tylko w kilku dobach: 1–2 stycznia oraz w Wielkanoc.
Czy prosument dopłaca za energię oddaną przy ujemnej cenie?
W standardowej sytuacji nie. Ustawa o OZE (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 68) przewiduje dwie reguły:
- Rozliczenie RCE (instalacje uruchomione od 1.07.2024 r. albo prosumenci, którzy przeszli na RCE): jeśli cena w danym kwadransie jest ujemna, do wyceny energii przyjmuje się zero (art. 4b ust. 2 pkt 2).
- Rozliczenie RCEm (instalacje uruchomione do 30.06.2024 r.): przy wyznaczaniu RCEm ujemne ceny kwadransów zastępuje się zerem (art. 4b ust. 7). RCEm nie może więc być ujemna.
Ważny szczegół dla rozliczenia RCE: licznik mierzy energię godzinowo, więc energię z godziny dzieli się po równo na cztery kwadranse (art. 4b ust. 11), a zero zastępuje tylko te kwadranse, które były ujemne. W 2026 r. było 179 godzin, w których część kwadransów była ujemna, a część dodatnia. W takiej godzinie eksport nie jest wart zero, tylko mniej niż zwykle.
Brak dopłaty nie oznacza braku kosztu. Energia oddana przy ujemnej cenie nie zasila depozytu, a tę samą kWh wieczorem kupisz po pełnej cenie z dystrybucją. Dlatego przy ujemnych cenach opłaca się każde sensowne zużycie na miejscu.
Kiedy sprzedawca może naliczyć ujemną cenę?
Mechanizm opisują art. 4b ust. 12–18. Prosument z mikroinstalacją może upoważnić sprzedawcę w umowie do wyłączania instalacji albo ograniczania produkcji, tak by nie oddawała energii do sieci, gdy RCE jest ujemna. Może też pozwolić mu zainstalować urządzenia sterujące.
- Jeśli się zgodzisz, pokrywasz 50% kosztu zakupu urządzeń sterujących w ciągu 3 miesięcy od ich instalacji (ust. 13). Montaż opłaca sprzedawca, a urządzenia pozostają jego własnością. Możesz je potem odkupić za cenę nie wyższą niż pozostałe 50% kosztu.
- Za mniejszą produkcję nie dostajesz odszkodowania ani rekompensaty (ust. 15).
- Jeśli sprzedawca zaproponuje Ci zmianę umowy z takimi postanowieniami, a Ty nie wyrazisz zgody, sprzedawca „może stosować rynkową cenę energii elektrycznej (…) bez uwzględniania reguły zastępowania ujemnych wartości tej ceny wartością równą zero” (ust. 17).
- Jeśli złożysz wniosek o rozwiązanie sporu do Koordynatora do spraw negocjacji przy Prezesie URE, do czasu jego rozstrzygnięcia obowiązuje zerowanie ujemnych cen (ust. 18).
Ustęp 17 odwołuje się do ceny RCE z ust. 2 pkt 2, czyli do prosumentów rozliczanych kwadransowo. Przepis o RCEm (ust. 7) takiego wyjątku nie zawiera. Jeśli dostaniesz od sprzedawcy propozycję aneksu w tej sprawie, przeczytaj go uważnie: brak odpowiedzi też ma skutki.
Ile kosztowałyby ujemne ceny bez zerowania?
Policzmy to na danych z 2026 r., przy jednym jawnym założeniu: instalacja oddaje do sieci stałą moc 1 kW przez wszystkie 1329 ujemnych kwadransów. To 332,25 kWh. Wyceniona po rzeczywistych ujemnych cenach energia ta miałaby wartość −29,14 zł netto, z czego −14,39 zł w kwietniu i −12,12 zł w maju.
Przy eksporcie 4 kW w tych samych kwadransach byłoby to około −117 zł. Kwota nie jest duża, ale przy zerowaniu wynosi 0 zł, a dochodzi do niej jeszcze utracona wartość energii, którą mógłbyś zużyć sam.
Dlaczego energia z PV jest warta mniej, niż pokazuje średnia cena?
To efekt nazywany kanibalizacją cen: im więcej instalacji PV oddaje energię w tym samym czasie, tym niższa jest jej cena właśnie w tych godzinach. Ujemne ceny to tylko najbardziej widoczny objaw.
Dobrze to widać, gdy porówna się RCEm, czyli średnią cenę ważoną eksportem prosumentów, ze zwykłą średnią RCE z miesiąca. W kwietniu 2026 r. RCEm wyniosła 132,92 zł/MWh przy średniej RCE 351,33 zł/MWh, czyli 37,8%. W marcu było to 42,6%, w maju 45,1%, a od czerwca do września 51–56%. Energia oddana w porze największej produkcji jest więc warta około połowy średniej ceny, a wiosną nawet mniej.
Co robić przy ujemnych cenach energii?
Kolejność ma znaczenie: najpierw tanie i darmowe zmiany, magazyn na końcu. Ceny na jutro znasz dzień wcześniej, zwykle około 14:00, więc da się to zaplanować.
Przesuń zużycie na południe
Zmywarka, pralka, suszarka, piekarnik i ładowanie elektroniki w godzinach 10–16 w dni z niską albo ujemną RCE. To nic nie kosztuje, a każda zużyta kWh to kWh, której nie kupisz wieczorem.
Zamień nadwyżkę na ciepło lub chłód
Bojler z grzałką to prosty magazyn ciepła. Grzałkę włączysz przekaźnikiem albo gniazdkiem smart, gdy jest nadwyżka. Latem podobnie działa wcześniejsze schładzanie domu klimatyzacją.
Ładuj samochód z nadwyżki
Bateria auta elektrycznego jest kilka razy większa niż typowy domowy magazyn. Wallbox z regulacją mocy pozwala ładować tylko nadwyżką z PV.
Ładuj magazyn w dołku cenowym
Magazyn ładowany z PV w godzinach ujemnej lub bliskiej zera RCE oddaje energię wieczorem, gdy jest najdroższa. Ładowanie z sieci przy ujemnej RCE opłaca się tylko przy taryfie dynamicznej, w której cena zakupu też spada. Na G11 czy G12 płacisz wtedy pełną cenę taryfową i dystrybucję.
Ogranicz eksport, gdy nie masz gdzie oddać energii
Jeśli bateria jest pełna, bojler nagrzany, a RCE jest ujemna, eksport i tak jest wart zero. Ograniczenie mocy falownika lub tryb Zero Export nic wtedy nie kosztuje, a przy rozliczeniu z wyjątkiem z ust. 17 chroni przed ujemną wyceną. Więcej o tym trybie w tekście o zero export.
Trzy zasady: kiedy zużywać, kiedy sprzedawać
- Nie oddawaj tanio tego, co zużyjesz później. kWh zużyta na miejscu jest warta tyle, ile cena zakupu z dystrybucją. kWh oddana jest warta RCE × 1,23 i to tylko wtedy, gdy wykorzystasz powstały depozyt.
- Nie kupuj drogo wieczorem. Energię z magazynu najpierw zużyj w domu w godzinach szczytu cenowego i taryfowego.
- Sprzedawaj z magazynu tylko pewną nadwyżkę i tylko przy wysokiej RCE. To ma sens wyłącznie przy rozliczeniu RCE. Przy RCEm pora oddania energii nie zmienia jej wartości.
Ile może dać przesuwanie energii, liczymy w tekstach o arbitrażu magazynu i o tym, czy magazyn energii się opłaca.
Jak Smarting HOME reaguje na ujemne ceny?
Smarting HOME to integracja Home Assistant. W wersji FREE planer Max Zysk wycenia eksport jako max(RCE; 0) × 1,23, więc kwadranse z ujemną ceną mają dla niego wartość zero. W takich godzinach kieruje nadwyżkę PV do magazynu, a energię oddaje tam, gdzie jest więcej warta: w domu w szczycie albo w droższych godzinach RCE.
- Bojler z nadwyżki PV: grzanie przez gniazdko lub przekaźnik smart w oknie 10–16, gdy bateria ma co najmniej 98% i eksport przekracza 3 kW.
- Zero Export: strategia ograniczająca oddawanie energii do sieci.
- Sterowanie falownikiem zależy od marki: GoodWe ma pełne sterowanie, Sofar/Solarman sterowanie, a Deye i Growatt na razie tylko odczyt.
Smarting HOME nie zastępuje urządzeń sterujących, o których mowa w art. 4b ust. 12, i nie zmienia warunków Twojej umowy ze sprzedawcą. Pozwala natomiast samodzielnie zużywać i magazynować energię w godzinach ujemnych cen. Ceny RCE i ich statystyki za 2026 r. zbieramy na stronie ceny RCE, a to, jak oddana energia zamienia się w pieniądze, opisujemy w tekście o depozycie prosumenckim.
Sprzęt, z którym działa Smarting HOME
Więcej: Grzanie z nadwyżki PV →
Smarting HOME
Smarting HOME Pro — Licencja Dożywotnia | Autonomiczne Zarządzanie Energią | Home Assistant
3 497,36 zł
Dostępny
Zobacz produkt
Magazyny energii
Moduł akumulatora, pojemność 5kWh, technologia ogniw LiFePO4, IP65 LUNA2000_5kWh
11 849,84 zł
Dostępny
Zobacz produkt
Najczęstsze pytania
Czy przy ujemnych cenach energii prosument płaci za oddany prąd?
Co do zasady nie. Przy rozliczeniu RCE ujemną cenę zastępuje się zerem, a RCEm z definicji nie jest ujemna. Wyjątek: gdy sprzedawca zaproponował zgodę na wyłączanie instalacji przy ujemnych cenach, a prosument jej nie udzielił (art. 4b ust. 17 ustawy o OZE).
Ile było godzin z ujemną ceną energii w 2026 roku?
Od 1 stycznia do 12 października 2026 r. RCE była ujemna w 1329 kwadransach, czyli przez 332,25 godziny w 78 dniach. Najwięcej w kwietniu (97,5 h) i maju (62 h).
O której godzinie najczęściej są ujemne ceny?
Między 10:00 a 16:00 wypadło 84,2% ujemnych kwadransów w 2026 r., najwięcej w godzinie 12:00–13:00. Częściej w weekendy i święta: 46 z 78 takich dni.
Czy opłaca się wyłączyć falownik przy ujemnej cenie?
Jeśli nie masz gdzie zużyć ani zmagazynować nadwyżki, ograniczenie eksportu nic nie kosztuje, bo taka energia i tak jest wyceniana na 0 zł. Lepiej jednak najpierw ją zużyć: w bojlerze, w magazynie albo w aucie.
Czy warto ładować magazyn z sieci przy ujemnej RCE?
Tylko przy taryfie dynamicznej, w której cena zakupu też spada. RCE to cena wyceny eksportu, nie zakupu. Na taryfie stałej (G11, G12) energię z sieci kupujesz po cenie z cennika, z dystrybucją.
